WOERDEN – De bezoekcijfers van de grootste Nederlandse koffie- en lunchketens nemen af. Ook het aantal unieke bezoekers en de omzet zijn, na een opleving in 2024, in een dalende trend gekomen. Toch zien we de hoeveelheid verkooppunten stijgen. Out.of.Home Shops vroeg Marijke Vuik, die haar rol als voorzitter van Koninklijke Horeca Nederland per 1 juli verruilt voor de gelijknamige functie bij MKB-Nederland, naar haar mening over deze paradox.
Deze daling van het aantal gasten blijkt uit de Nationale Benchmark Koffie- en Lunchketens, een grootschalig onderzoek van Multiscope onder ruim 3.500 Nederlanders. Het aantal bezoeken is verminderd van ruim 76 miljoen (2023) naar 57 miljoen (2025). Ook de groep Nederlanders die een koffie- of lunchketen bezocht zakte af tot 9,1 miljoen in 2025 nadat het in 2024 nog steeg tot 9,6 miljoen. De omzet daalde van € 1,1 miljard (2023) naar € 983 miljoen (2025). Dit gebeurde ondanks een gestegen bedrag per bezoek van ongeveer € 15 (2023) naar ongeveer € 17 (2025). Het lijkt erop dat een hogere besteding de verminderde bezoeken niet voldoende compenseert om marktgroei te realiseren.
Bijna de helft van de bezoekers bestelt zowel eten als drinken bij een koffiezaak of lunchroom. Bezoekers die alleen eten bij een keten of alleen drinken bestellen is gelijk in aantal, 26%. De meeste bestellingen (78%) worden ter plaatse genuttigd, terwijl 22% wordt afgehaald, aldus Multiscope.
Hoe verklaar je dat koffieverkooppunten toenemen, terwijl bezoekcijfers van grote koffie- en lunchketens juist onder druk staan?
“Koffiebars groeiden in de afgelopen vijf jaar van een kleine 1.400 naar ruim 2.000. Een belangrijke verklaring ligt bij het gedrag van gen Z. Deze generatie bezoekt, naast het uitgaansleven, steeds vaker overdag de horeca: om te lunchen, af te spreken of tussendoor iets te drinken.”
Spelen inflatie en/of de prijs een rol bij de afname van koffiebezoek?
“De prijs moet recht doen aan de vaste en variabele kosten, zoals inkoop, huur, energie, personeel enzovoort. We zien dat horecaondernemers de afgelopen jaren op vele fronten te maken hebben gehad met kostenstijgingen. Dit vertaalt zich ook door in de verkoopprijzen. Het is een ontwikkeling die vele sectoren raakt en al langer gaande is.”
Waar kiest de Nederlandse koffiedrinker tegenwoordig voor: gemak, beleving of prijs?
“Er is geen typische consument te identificeren. Het ene moment kiest men voor gemak en net zo makkelijk op een ander moment voor prijs. Juist het feit dat één consument verschillende behoeften heeft, maakt dat de horeca hier goed op in kan spelen.”
Is ‘koffie buiten de deur’ zijn vanzelfsprekendheid kwijtgeraakt sinds thuiswerken?
“We zien juist dat koffie buiten de deur aantrekkelijker is geworden. Horeca is en blijft een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, met elkaar in gesprek zijn en verbindt. Dit is een mooie ontwikkeling waar koffiebarren op inspelen.”
Er komen steeds meer alternatieve koffieverkooppunten bij (tankstations, retail, bakkerijen). Hoe beïnvloedt dat de traditionele horeca en wat betekent het voor ondernemers in de out-of-homebranche zoals kiosken en gemakswinkels?
“De alternatieve koffieverkooppunten draaien vaak om snelheid en het product zelf. Bij de horeca draait het meer om de plek, de verbinding en natuurlijk ook het product. Beide kunnen heel goed naast elkaar bestaan, omdat ze dus inspelen op andere behoeften.”
Welk type aanbieders wint momenteel het meest terrein volgens KHN?
“Aanbieders die goed luisteren naar hun gasten.”
Moeten ketens hun concept herzien om relevant te blijven?
“Ondernemers, of ze nu een keten zijn of niet, kennen hun eigen publiek, weten wat werkt en hoe daarop in te spelen. De verschuivingen in type bedrijven laten zien hoe goed de sector kan inspelen op veranderende trends en daarmee relevant kan blijven.”
Waar liggen volgens jou de grootste kansen voor ondernemers die koffie aanbieden?
“Afgelopen tien jaar is het aantal mensen dat overdag de horeca bezoekt explosief gestegen qua ontbijt, lunch en koffie. Dit zie je terug in verschuiving van het soort horecalocaties. Wij verwachten dat deze trend doorzet, dus daar liggen genoeg kansen voor ondernemers die koffie aanbieden.”
Welke innovaties (bijvoorbeeld automatisering, specialty coffee, abonnementen) gaan het verschil maken?
“Processen kunnen efficiënter met behulp van AI, dus daar liggen grote kansen. Het zal in de horeca met name in de ‘backoffice’ zitten waar die technologie gaat helpen. Denk aan reserveringen, bestellingen, marketing, inkoop. Zo blijft er meer tijd over voor de medewerkers om gastvrij te zijn en zich met gasten bezig te houden.”
Maak jij je zorgen over de marges in de koffiemarkt?
“We maken ons zorgen over de marges voor alle horecabedrijven. De kostenkant is explosief gestegen, denk aan energieprijzen, arbeidskosten enzovoort.”
Wat zou je ondernemers nú adviseren die sterk afhankelijk zijn van koffieverkoop?
“Koffie is een mooi product, er is animo voor daghoreca, dus er zijn genoeg groeikansen.”
Hoe zie je deze ontwikkeling over vijf jaar?
“Het is onze verwachting dat de daghoreca nog sterker doorzet. Veel mensen werken. Alles gaat digitaal, maar mensen willen elkaar blijven ontmoeten en in verbinding met elkaar staan. Die plek faciliteert de horeca. De horeca zal daarin altijd relevant blijven om elkaar écht te spreken en te ontmoeten.”
Dit artikel verscheen eerder in Out.of.Home Shops. Abonneren? Klik hier.
